VOLKSDANSORIGINES
Halay, Zeybek en Horon: De dansen in de show
Fire of Anatolia is opgebouwd uit benoemde regionale tradities, niet uit generieke volksdans. Dit is wat halay, zeybek en horon zijn, en hoe de show ze hervormt.
Bekijk Fire of Anatolia op Viator ↗Drie volkstradities in de show
| Dans | Regio | Karakter |
|---|---|---|
| Halay | Zuid-, zuidoost- en centraal Anatolië | Groeps linedance, gedreven door drums en zurna |
| Zeybek | Egeïsche Zee, westelijk Anatolië | Langzame, dramatische solodans met wijde gebaren |
| Horon | Zwarte Zee, noordelijk Anatolië | Snelle schouderdans, gedreven door de kemençe-viool |
Turkije's folkloristische danskaart is regionaal, niet nationaal
Turkse volksdans is geen enkele stijl — het is een lappendeken van uiteenlopende regionale tradities, elk gevormd door lokale geografie, geschiedenis en de instrumenten die eigen zijn aan dat deel van het land. Het Vuur van Anatolië put juist uit deze lappendeken in plaats van een generieke 'Turkse' dansstijl te verzinnen, en dat is mede de reden waarom de choreografie zo sterk van karakter wisselt tussen de onderdelen — van langzaam en statig naar snel en percussief binnen één enkele avond. Drie tradities vormen in het bijzonder het anker van de show: de halay-rijdansen uit het zuiden en oosten, de zeybek-dansen uit het Egeïsche westen, en de horon uit het noorden aan de Zwarte Zee.
Halay — de lijndans uit het zuiden en oosten
Halay wordt gedanst in een rij of open kring, waarbij de dansers elkaar bij de hand of schouder vasthouden en zich samen bewegen op de maat van trommels en de dubbelriet-zurna. Het is verbonden met de zuidelijke, zuidoostelijke en centrale regio's van Turkije en wordt traditioneel gedanst bij bruiloften en feesten, waarbij de groep als één geheel beweegt in plaats van dat één individuele danser in de schijnwerpers staat. In de voorstelling wordt een van de eigen choreografen van het gezelschap, die gespecialiseerd is in halay en de dansen uit de zuidelijke regio van Turkije, gecrediteerd voor het vormgeven van hoe deze collectieve, ritmische traditie op het podium tot leven komt voor een groot publiek tijdens tournees.
Zeybek — de langzame, dramatische dans van de Egeïsche Zee
Zeybek is qua temperament bijna het tegenovergestelde: een langzamer, dramatischer solo- of kleine-groepsdans uit het Egeïsche westen van Turkije, van oudsher verbonden met de historische zeybek-onregelmatige strijders uit die regio, en gedanst met wijde, bewuste armbewegingen en plotselinge knielingen. Waar halay draait om collectief ritme, draait zeybek om individuele zwaarte, controle en een gevoel van ingehouden spanning die zich ontlaadt. Een aparte choreograaf binnen het gezelschap richt zich specifiek op materiaal uit de Egeïsche regio, waardoor deze langzamere, gewichtigere traditie op het podium duidelijk onderscheiden blijft van de snellere, meer percussieve stukken uit andere delen van Anatolië.
Horon — de snelle schouderdans van de Zwarte Zee
Horon komt van de Zwarte Zeekust van Turkije en wordt gedanst in een snel tempo, met dansers dicht op elkaar in een rij en snelle, trillende schouderbewegingen die volgens de traditie het schichtige bewegen van scholen vis weerspiegelen, gedreven door de gestreken kemençe-viool. Het is een van de snelste volksdansstijlen van Turkije en past naadloos bij de hoogtepunten van de show — dezelfde adembenemende kwaliteit waarmee het gezelschap zijn Guinness-record voor de snelste dansvoorstelling vestigde, komt rechtstreeks voort uit het inherente tempo van deze traditie, en is geen kunstmatig effect dat over langzamer volksmateriaal heen is gelegd.
Hoe volkstechniek uitgroeit tot podiumchoreografie
De choreografische ploeg van de show is gespecialiseerd opgesplitst in plaats van als één generalistisch team te werken: verschillende choreografen richten zich op halay en zuidelijke dansen, Egeïsch materiaal waaronder zeybek, en afzonderlijk op het moderne dans- en balletvocabulaire dat alles samenvoegt tot één doorlopende productie. Die moderne-en-balletlijn is wat dorpsvoetenwerk omzet in gesynchroniseerde podiumformaties voor een gezelschap van circa 120 dansers — het aanscherpen van de timing, het toevoegen van ensemblegeometrie, en het leggen van theatrale belichting en enscenering over passen die oorspronkelijk voortkwamen uit bruiloften, oogstfeesten en dorpspleinen, generaties voordat de grootouders van deze dansers ook maar geboren waren.